شهرام رجب زاده :

 طبیعت پس‌زمینه ای برای بیان اندیشه‌ی مرادی است

ایسنا:«برخی از اشعار كتاب شعر «كلاغ سه‌شنبه» مهدی مرادی را می‌توان با توجه به نخستین كار شاعر، سكوی پرش او به قلل مرتفع شعر دانست.»
آتوسا صالحی در جلسه‌ی نقد و بررسی آثار هنرمندانی كه آثارشان در كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان به چاپ رسیده است با بیان این مطلب گفت: به نظر من اشعار مهدی مرادی در این كتاب را می‌توان به دو دسته تقسیم كرد؛ بعضی از اشعار تكراری بودند كه گویی وجود آنان در شعر نوجوان به سنت بدل شده است و برخی از اشعار همچون شعر «پل» این شاعر را می‌توان با توجه به ورود خوب،از صفت تكرار ممیز كرد.
وی گفت: آن‌چه برای من جالب است سادگی آثار مرادی است. مرادی در عین دوری از صنایع لفظی و معنوی، نگاه خاص و توأم با تفكری را به مخاطب خود می‌دهد. شعر مرادی به سمت نوعی شعر فلسفی گام برمی‌دارد و مخاطب خود را در اندیشه فرو می‌برد.
این منتقد مهمان با تأكید بر این‌كه همه‌ی اشعار شاعر در «كلاغ سه‌شنبه» در قالب چهارپاره سروده شده است گفت: با توجه به این‌كه امروزه این بحث مطرح می‌شود كه قالب چهارپاره خسته‌كننده شده است و شاید بهتر باشد كه از قالب‌های دیگری برای شعر نوجوانان بهره گرفت و گاه این تصور پدید می‌آید كه این قالب، كلیشه را به شعر تحمیل می‌كند، اما كتاب «كلاغ سه‌شنبه» نشان داد، این قالب هم‌چنان می‌تواند تازگی و طراوت خود را حفظ كند.
آتوسا صالحی با اشاره به روایی‌بودن اغلب اشعار موجود در «كلاغ سه‌شنبه» گفت: روایی‌بودن این آثار سبب می‌شود كه شعر به نوعی از تازگی برخوردار باشد. امروزه معمولا اشعار نوجوانان اشعار عاطفی هستند و اگر ما به سمت داستانی‌شدن این اشعار پیش برویم، شاید بتوانیم مفاهیم جدید را وارد آن كنیم.
وی تأكید كرد: برخی گمان می‌كنند كه با به‌كاربردن واژه‌هایی تازه همچون كامپیوتر، یخچال و غیره می‌توان مفاهیم جدید را به نوجوان منتقل كرد درحالی‌كه به شخصه با این رویه مخالفم.
وی در مورد فضاسازی اشعار موجود در «كلاغ سه‌شنبه» گفت: این‌كه فضای همه‌ی اشعار «بارانی» است، به نوعی یكدستی و حالت روایی را ایجاد می‌كند و گویای این مطلب است كه پرش ذهنی در ذهن شاعر وجود نداشته است. تمامی اشعار به گونه‌ای انتخاب شد‌ه‌اند كه گویی همه‌ی اتفاقات در یك عصر آبان‌ماه حاصل می‌شود و این زیبایی خاصی به اثر می‌بخشد.
آتوسا صالحی در نقد كتاب «كلاغ سه‌شنبه»‌ی مرادی گفت: در این اثر نوعی تكرار دیده می‌شود و گویی شاعر نتوانسته است هنوز از دام كلیشه‌های رایج خلاص شود و در مجموع كلیشه‌ها در برخی از اشعار این اثر به شدت سنگینی می‌كنند.
وی گفت: در قالب چهارپاره اشعار زیادی سروده شده است و به نظر می‌رسد مرادی متأثر از این اشعار، نتوانسته شعر خود را به صورت كاملا مستقل ارایه دهد و هم‌چنان جای پای برخی از شاعران همچون كیانوش در شعر او دیده می‌شود.
وی تأكید كرد: وزن و قافیه‌های این اثر خیلی جاندار نیستند و اغلب تكراری شده‌اند؛ البته شاید شاعر می‌خواسته فضای آبان را در ذهن مخاطب خود قوت بخشد. شاید بهتر بود كه گروه سنی این اثر «ج»و «د» انتخاب می‌شد. چراكه برخی از اشعار آن به لحاظ موضوعی تناسبی با مخاطب گروه سنی «ه» ندارد.
در ادامه شهرام رجب‌زاده یكی دیگر از منتقدان حاضر در این نشست گفت: احساس عمومی من راجع به این اثر آن است كه به عنوان نخستین كار بسیار خوب سروده شده است. معمولا انتظار ما از اولین كارها لرزش‌های لفظی و نگاه‌های مشوش شاعر در خیال تفسیر است؛ اما این اثر با دوری نسبی از این ویژگی‌ها توانسته است به عنوان یك اثر خوب مطرح باشد.
وی پیوستگی و یكدستی فضای اشعار موجود در كتاب «كلاغ سه‌شنبه» را از ویژگی‌های برتر آن توصیف كرد و گفت: این فضای یكدست باعث می‌شود احساس كنیم شاعر با دوری از تشتت فكری صرفا در پی بیان شاعرانه‌ی افكارخود بوده است.
رجب‌زاده همچنین گفت: در تمام اشعار شاعر طبیعت جلوه می‌كند، اما طبیعتی كه مرادی آن را توصیف می‌كند صرفا جنبه‌ی كارت‌پستالی نداشته و شاعر با توصیف فضای طبیعی در صدد ارایه‌ی تصویری از اندیشه‌های خود بوده است، یعنی تصاویر طبیعت، پس‌زمینه‌هایی برای بیان اندیشه‌ی وی بوده است.
وی در ادامه گفت: زبان شاعر در این اثر شسته و رفته است. اندیشه در شعر مرادی نفس می‌كشد و او با خلق این اثر نشان داد كه مایل است فضاهای محدود را بشكند و به فضاهایی تازه‌تر وارد شود در عین‌حال چارچوب چهارپاره را برای این منظور انتخاب كرده است.
این شاعر گفت: وجود قالب چهارپاره بیانگر آن است كه شاعر در عین علاقه‌مندی به شكستن فضاهای كهنه و بیان تازه ها، در صدد است كه توانمندی‌های خود را در شعر نوجوان به منصه‌ی ظهور رساند. چه شاعران باید پیش از پرداختن به نوآوری‌ها ثابت كنند كه آن‌چه دیگران دانسته‌اند را می‌دانند.
رجب زاده در ادامه با انتقاد به این‌كه قالب چهارپاره قالبی كهنه است و زبان روایی است كه باعث شده است برخی از اشعار موجود در «كلاغ سه‌شنبه» دلپذیرتر شوند گفت: اصولا قالب چهارپاره زبانی روایی دارند .به نظر من آن‌چه باعث برتری این اثر نسبت به سایر آثار چهارپاره شده است استفاده از زبانی نو، متناسب با ویژگی‌ها و خواسته‌های نوجوانان امروزی است.
وی تأكید كرد: «كلاغ سه‌شنبه» سكوی پرش خوبی برای شاعری تازه‌كار در حوزه‌ی شعر نوجوانان است؛ اما با وجود این مجموعه‌ی خوب در عین بی‌عیبی بی‌رمق است. البته شاعر در این اثر به خوبی توانسته است از هنرهای دیگر همچون تئاتر، سینما و هنرهای نمایشی در شعرپردازی اشعارش استفاده كند و این از روش‌هایی است كه پس از «نیما» مرسوم شده است.
در ادامه بابك نیك‌طلب از شاعران كودك و نوجوان كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان گفت: اشعار موجود در «كلاغ سه‌شنبه» از میان قریب به چهل شعر شاعر گزیده شده‌اند. بنابراین یكدستی فضایی كه امروز منتقدان به آن باور دارند، شاید نتیجه‌ی شیوه‌ گزینش آثار باشد تا انتخاب خود شاعر.
وی با اشاره به شرایط زندگی مرادی در شهرستان گفت: شاید بهتر باشد كه دوستان شهرستانی ما هرگز به زندگی‌كردن در شهرهایی بزرگ تن در ندهند. چراكه این كار سادگی و صمیمیت آثار آنان را حفظ خواهد كرد.
محبوبه عطاء‌اللهی از دیگر كارشناسان كانون پرورش فكری كودكان و نوجوانان نیز در زمینه‌ی «كلاغ سه‌شنبه» گفت: اشعار این اثر متأثر از نوعی حس درونی است اما دو شعر آن به شدت مضمون اجتماعی دارند و به مسایلی همچون فقر می‌پردازد و در شرایطی كه اغلب اشعار این اثر متناسب با گروه سنی «ج» و «د» است شاید انتخاب اشعاری با این مضامین چندان مناسب نبوده است .مضاف بر اینكه قطع این كتاب به هیچ‌وجه متناسب با گروه سنی «ه» نیز نیست.
مهروش طهوری از كارشناسان حوزه‌ی ادبیات كودك و نوجوان گفت: بی‌رقمی اشعار مرادی ویژگی‌ای است كه امروز در تمامی آثار نوجوانان دیده می‌شود حادثه در كلام اتفاق می‌افتد و هرآن‌چه كلام را تضعیف كند از رمق شعر خواهد كاست.
وی در زمینه‌ی وجود برخی از اشعار با مضامین فقر و مسایل اجتماعی در این اثر گفت: من اعتقاد ندارم كه شاعر نباید درباره‌ی فقر بسراید تا وقتی این مسایل در جامعه‌ وجود دارند باید در آثار هنرمندان متبلور شوند و این عیبی بر آثار ما تلقی نمی شود.
مهدی مرادی در پایان این نشست با بیان این كه به بسیاری از مباحثی كه در این نشست مطرح شد، اصلا فكر نكرده بودم گفت: شاید اگر انتخاب آثار با خود من بود، اصلا یكدستی در شعرها لحاظ نمی‌شد.
وی همچنین در توضیح این كه چرا از قالب چهارپاره در اشعارش بهره گرفته گفت: به عنوان نخستین كارهایم خود را ملزم می‌دانستم از این قالب بهره ببرم البته معتقدم از قالب های دیگر نیز می‌توان در شعرهایی برای نوجوانان استفاده كرد.
گفتنی است مهدی مرادی متولد ۱۳۵۶ اهواز است؛«كلاغ سه‌شنبه» در سال ۸۶ از جشنواره‌ی گام اول وزارت فرهنگ و ارشاد برنده‌ی شعر نوجوان شده است.

نوشته شده توسط مهدی مرادی در چهارشنبه سی ام مرداد 1387 |